भारतातील पहिले सागरी संग्रहालय गुजरातमध्ये नियोजित

भारतातील पहिले सागरी संग्रहालय गुजरातमध्ये नियोजित

ठिकाण

• लोथल (गुजरात)

उपयोजन

• संग्रहालय जहाजाचे बहुआयामी कार्यक्षेत्र

  • व्यापार केलेल्या साहित्याचा स्वतंत्र शोध

  • हिंद महासागरातील जहाजांच्या भंगार ठिकाणाहून बचावलेल्या साहित्याचे प्रदर्शन

  • जहाज बांधणीच्या पुरातत्व विभागासाठी स्वतंत्र संशोधन केंद्र

  • सागरी इतिहासाची पुनर्बांधणी

पाण्याखालील पुरातत्व संशोधन

• पुरातत्व उत्खननातून पाण्यात बुडलेल्या जहाजांचे अवशेष, बंदरे आणि सागरी घडामोडी नोंदींचा समावेश

• १९८९: गोव्यातील सांची रीफ मध्ये भारतातील तुकड्यांच्या स्वरूपातील जहाजांचा अभ्यास सुरू

• युनेस्कोच्या मते, जगातील सागर पृष्ठभागावर सुमारे ३ दशलक्ष अज्ञात जहाजे उद्ध्वस्त अवस्थेत

महत्व

• समृद्ध सागरी इतिहासाबाबत भारताची अफाट क्षमता

• आग्नेय आशिया आणि पर्शियन आखाती प्रदेश येथील पुरातत्व पुराव्यांनुसार उलगडा

• ४००० वर्षांपूर्वी पूर्व आणि पश्चिम समुद्रात भारतीय समुद्री प्रवास अस्तित्वात असल्याचे संकेत

• बुडलेल्या जहाजांच्या अभ्यासाच्या आधारे भारताचा सागरी इतिहास आणि इतर देशांशी व्यापारिक संबंधातील दुवे शोधणे शक्य

लोथल बद्दल थोडक्यात

ऐतिहासिक महत्व

• सिंधू संस्कृतीतील प्राचीन शहर

शोध

• भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (Archaeological Survey of India - ASI) मार्फत १९५४ मध्ये

वापर

• शहरात सिंचनाची टाकी म्हणून वापर

• प्राचीन काळी गोदी म्हणून उपयोगात

• त्याकाळच्या शहर व्यापार मार्गावरील मुख्य नदी प्रणालीचा (पंजाबमधून वाहणार्‍या ५ नद्या) भाग

भारत सरकार आणि युनेस्को

• युनेस्को च्या जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीमध्ये लोथल चा समावेश करण्याची भारत सरकारची युनेस्को ला विनंती

• मागणीस मंजुरी मिळणे बाकी